Mei 2010

Yneke Vocking: 'Groenten zijn de basis op je bord!'

‘Als ik geen groenten in huis heb, heb ik geen eten in huis', zegt voedingsdeskundige Yneke Vocking. Ze is onder andere bekend van het televisieprogramma ‘de Afvallers XL' en publicaties in de Telegraaf. ‘Groenten zijn echt de basis op je bord, een vast onderdeel van de warme maaltijd. Het is jammer dat er te weinig groenten worden gegeten in Nederland. De boodschap ‘2 ons groenten en 2 keer fruit' is overbekend, maar de aanbeveling wordt lang niet altijd gehaald, met name niet door kinderen. Misschien hebben de ouders van tegenwoordig het gewoon te druk. Na een lange werkdag vinden ze het een hele opgave om een kind groenten te leren eten. En kinderen wordt vaak ook verteld dat groenten niet lekker zijn, maar dat je ze nu eenmaal moet eten. Ja, zo wordt het natuurlijk nooit aantrekkelijk!'. Yneke gebruikt zelf veel groenten uit blik, glas of diepvries en adviseert ze ook aan haar cliënten. ‘Verwerkte groenten zijn gewoon ideaal om op voorraad te hebben. Ik gebruik ze ook vaak in combinatie met verse groenten. Een spinazieomelet met spinazie uit glas, die ik even uitknijp en dan snel kan verwerken met wat verse bosui of kruiden. Of een salade met rucola, bietjes uit glas en mozzarella. Of simpelweg wat maïs door de ijsbergsla. Met de voedingswaarde van verwerkte groenten is helemaal niets mis, al kan de smaak en ‘bite' voor mij soms wel iets beter. De zachte worteltjes en doperwtjes spreken de jonge generatie nu eenmaal niet zo aan. Het leuke is wel dat er bij de producenten van verwerkte groenten veel innovatie plaatsvindt. Nieuwe productmixen, of meer ‘pure' producten met minder zout of suiker. Ik juich dat van harte toe!'

Groenteverwerkers slaan handen ineen om zoutgehalte te verlagen

Groenten uit blik, glas en diepvries bevatten net als vers bereide groenten volop belangrijke voedingsstoffen, zo blijkt uit onderzoek van onder andere de Universiteit Gent*. Ook uit recent onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat verwerkte groenten niet onder doen voor verse. Bovendien maken verwerkte groenten het gemakkelijker om de dagelijks aanbevolen hoeveelheid van 2 ons groenten te eten. Groenteverwerkers hebben de handen ineen geslagen om de hoeveelheid zout, waarvan een afgemeten hoeveelheid wordt toegevoegd aan groenten in blik en glas te verminderen.

Tegenwoordig is duidelijk dat te veel zout schadelijk is voor de gezondheid. Het advies is het gebruik van zout terug te dringen. Voedingsmiddelen, die een aanzienlijke hoeveelheid zout bevatten zijn bijvoorbeeld vleeswaren, kaas, brood, sauzen, kant-en-klaarmaaltijden en soep. Maar ook bij het bereiden van onder andere vlees, pasta, aardappelen en groenten wordt thuis nog al eens flink met zout gestrooid. Gemiddeld krijgen Nederlanders op een dag 10 gram zout binnen, terwijl de Gezondheidsraad 6 gram zout adviseert. Onderzoekers van de Universiteit Wageningen (WUR) zijn momenteel druk bezig met het in kaart brengen van de hoeveelheid zout, die consumenten thuis bij de bereiding van groenten toevoegen. Deze zomer worden de resultaten van dit onderzoek verwacht.

Aan groenten in blik en glas wordt tijdens het verwerkingsproces vanwege de smaak een afgemeten hoeveelheid zout toegevoegd. Groenteverwerkers hebben de handen ineen geslagen om de hoeveelheid zout, die wordt toegevoegd, terug te dringen. Inmiddels zijn al aanzienlijke stappen gemaakt. Momenteel bevatten groenten in blik en glas ongeveer 0,4 g zout per 100 gram (ca 150 mg Na/100 g) groenten. Streven is over niet al te lange tijd de gewenste overheidsnorm van 0,3 g zout per 100 g (ca 120 mg Na/100 g) groenten te bereiken.

*Bron: Dewettinck K, et al., Bibliographical study on the nutritional benefits of processed fruit and vegetables, Laboratorium voor Levensmiddelentechnologie en -proceskunde, Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, Universiteit Gent, 2006.

Grotere porties groenten verlagen energie-inname

Groenten zijn vezelrijk en caloriearm en dus uitstekend geschikt voor mensen met overgewicht. Helaas is het voor veel mensen moeilijk om de aanbevolen hoeveelheid groenten van 2 ons per dag te halen. Uit onderzoek van de universiteit van Pennsylvania blijkt dat de consumptie toeneemt als er grotere porties worden geserveerd. Proefpersonen kregen 3 verschillende porties groenten bij de maaltijd geserveerd (180 gram, 270 gram of 360 gram). Bij de ene groep werd daarbij ook de hoeveelheid vlees en koolhydraten verminderd, bij de andere groep werd alleen de hoeveelheid groenten verhoogd. Alle deelnemers gingen meer groenten eten. Het vergroten van de portie groente alleen had nauwelijks effect op de energie-inname. Maar het serveren van meer groenten en minder koolhydraten en vlees zorgde wel voor een lagere intake van calorieën. De resultaten laten zien dat het zinvol is om bij overgewicht meer groenten te eten. Niet alleen bij de warme maaltijd, maar ook bij de lunch of tussendoor kunnen groenten worden gegeten. Tips om de groenteconsumptie te stimuleren bij mensen met overgewicht:
  • Eet twee verschillende groenten bij de warme maaltijd, bijvoorbeeld een salade en warme groenten. Verwerkte groenten kunnen een snelle manier zijn om een tweede groente op tafel te zetten.
  • Adviseer om de helft van het bord te vullen met groenten en om minder op te scheppen van het zetmeelcomponent.
  • Laat ook bij de lunch groenten eten. Denk aan een tomaat bij de boterham, soep of een salade. Verwerkte groenten, zoals boontjes of een groentemix uit blik, zijn uitstekend geschikt om heel snel de groenteconsumptie bij de lunch op te krikken.

Bron: American Journal of Clinical Nutrition, februari 2010

Mediterraan eten met veel groenten beschermt de hersenen

Een voeding die rijk is aan tomaten en andere groenten, noten, plantaardige olie, vis, fruit en kip verlaagt het risico op de ziekte van Alzheimer met 38%. Dat concluderen Amerikaanse onderzoekers in Archives of Neurology. Zij volgden een groep van 2148 65-plussers gedurende 4 jaar. Elke 18 maanden werd de voedselinname gemeten. Tijdens het onderzoek kregen 253 mensen uit de onderzoeksgroep de ziekte van Alzheimer. De deelnemers met een zogenoemd mediterraan voedingspatroon hadden minder kans op deze aandoening.
Het mediterrane voedingspatroon wordt in de wetenschap algemeen erkend als een gezond dieet. Het is - mede door het hoge gehalte aan groenten - rijk aan vitamine E en foliumzuur. Vitamine E werkt als anti-oxidant, foliumzuur verlaagt het homocysteïnegehalte in het bloed. Ook is een mediterraan dieet rijk aan omega 3 en omega 6 vetten. Deze gezonde vetten beschermen de hersenen tegen atherosclerose (slagaderverkalking). Eerder is aangetoond dat mediterraan eten bescherming biedt tegen artritis, hoge bloeddruk, hart- en vaataandoeningen, longziektes en allergie. Jaarlijks krijgen 13 miljoen mensen wereldwijd de ziekte van Alzheimer.

Bron: Archives of Neurology, 2010, Vol. 67, doi:10.1001/archneurol.2010.84
"Food Combination and Alzheimer Disease Risk - A Protective Diet", Y. Gu et al

Jamie Oliver ontketent een revolutie op scholen

De Britse televisiekok Jamie Oliver is bekend van zijn campagne om het eten op Britse scholen te verbeteren. Hij heeft nu ook zijn pijlen gericht op de schoolmaaltijden in de Verenigde Staten. Geen gemakkelijke opgave in een land waarin een stuk pizza met tomatensaus en veel kaas al als een relatief gezonde schoollunch wordt gezien! In zijn campagne ‘Jamie's Food Revolution' pleit Jamie voor maaltijden met meer groenten, gezondere vetten en meer volkoren producten. Op zijn website www.jamieoliver.com geeft hij adviezen voor scholen die willen omschakelen naar een meer gezonde schoolkantine. Ook staan er weekmenu's en recepten op deze website. In de recepten wordt regelmatig gebruik gemaakt van verwerkte groenten, zoals worteltjes, kidneybonen en tomaten uit blik en diepvriesdoperwtjes. Jamie Oliver wil dat zoveel mogelijk mensen zijn petitie ondertekenen, zodat in alle staten van Amerika de schoollunches zullen verbeteren. Op dit moment hebben ongeveer een half miljoen mensen de petitie ondertekend.