Vers verwerkte groenten, een prima alternatief voor vers

pro1 Ter preventie van welvaartsziekten wordt al jaren de boodschap verspreid dat de groenteconsumptie moet stijgen. Terecht, want de huidige consumptie ligt ver beneden de aanbeveling. Terwijl iedereen erkent dat voldoende groenten eten bijdraagt tot een goede gezondheid. Maar waarom slaagt de consument er niet in voldoende groenten te eten? En hoe kunnen we hen motiveren om toch meer groenten te eten?

Nederlanders eten te weinig groenten en fruit

Reikhalzend werd er naar uitgekeken: de uitslag van de nieuwe VoedselConsumptiePeiling. Dit onderzoek geeft de stand van zaken in etend Nederland weer. De conclusie? We eten nog steeds te weinig groenten en fruit.

Het was 13 jaar geleden dat de laatste grote Voedselconsumptiepeiling (VCP) verscheen. ‘Veel te lang geleden’, vindt ook Marga Ocké, senior-onderzoeker bij het RIVM. ‘In de tussentijd hebben we wel deelonderzoeken gedaan, zoals bij peuters en jong volwassenen. Maar het was echt tijd voor een groot onderzoek. Dit onderzoek is wel volgens een andere methodiek gedaan. In het verleden werkten we met voedingsdagboekjes, die door het hoofd van het huishouden werden ingevuld. Dit keer deden we interviews, waarin de consumptie van de afgelopen 24 uur werd nagevraagd. Dat past beter bij internationale aanbevelingen, geeft de mogelijkheid om meer details van de geconsumeerde voedingsmiddelen te vragen, en de gegevens worden meteen ingevoerd in de computer Het gevolg is wel dat we de gegevens van de beide VCP’s niet zomaar met elkaar kunnen vergelijken.’

Groenten
Wat zijn de belangrijkste resultaten van de VCP? Nederlanders eten te weinig vis, veel te weinig groenten en fruit en krijgen te veel verzadigd vet binnen. Ocké: ‘De aanbeveling van 200 gram groenten per dag wordt afhankelijk van geslacht en leeftijdsgroep maar door 3-14% van de volwassen bevolking gehaald. De gemiddelde consumptie in grammen varieert van 103 tot 140 gram per dag. De beste groente-eters zitten in de leeftijdsgroep 51-69 jaar, daar haalt 14% de aanbeveling. Bij kinderen tot 13 jaar is de aanbeveling 150 gram per dag, bij deze groep is de gemiddelde consumptie 60 tot 92 gram per dag. Dat maakt dat slechts 1 tot 2% de aanbeveling haalt!’

Fruit
Wat fruit betreft, staan de Nederlandse kinderen er iets rooskleuriger voor, al haalt ook hier het merendeel de aanbeveling niet. ‘De aanbeveling van 150 gram voor jonge kinderen en van 200 gram voor kinderen vanaf 9 jaar wordt door 3-19% gehaald; de gemiddelde consumptie is 62-89 gram’, zegt Ocké. ‘Maar ook veel volwassenen eten veel te weinig fruit; de gemiddelde consumptie is 61-145 gram per dag. De aanbeveling van 2 stuks fruit wordt door 4-26% gehaald’.

Trends
Een vergelijking tussen voorgaande VCP en deze nieuwste is -door verschillende methodiek- dus niet echt mogelijk. Maar wel in de groep jong volwassenen, waarvan eerder een deelonderzoek verscheen. Ocké: ‘Dan zie je een heel lichte stijging van de groentenconsumptie voor vrouwen en een lichte daling van de fruitconsumptie bij mannen. Maar echt duidelijke verschillen zijn er niet. Al met al blijft de groenten- en fruitconsumptie in Nederland echt veel te laag.’
Het volledige rapport is te downloaden op de website van het RIVM.

Hoe kunnen we mensen overtuigen om meer groenten te eten?
Het klassieke en tevens belangrijkste argument is de hoge nutriëntendichtheid van groenten. Ze leveren weinig energie maar juist veel essentiële voedingsstoffen. Groenten zijn een belangrijke leverancier van voedingsvezels, vitaminen (vooral vitamine C, foliumzuur en provitamine A-carotenoïden) en mineralen waaronder kalium en calcium. Groenten zijn na zuivelproducten de tweede voedingsbron van calcium (buiten bepaalde soorten mineraalwater). Daarnaast bevatten groenten ook een breed scala aan bio-actieve stoffen die niet alleen zorgen voor extra gezondheidstroeven maar die ook kleur geven aan onze voeding. Zonder deze stoffen zou een tomaat niet rood zijn, een broccoli niet groen en een wortel niet oranje. Uit epidemiologisch onderzoek blijkt bovendien dat voldoende groenten en fruit het risico op chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en sommige vormen van kanker helpt verlagen.

Welke concrete voordelen kun je aanhalen bij jouw cliënt?
• Groenten leveren een flinke portie van onze dagelijkse behoefte aan voedingsstoffen.
• Groenten zijn rijk aan voedingsvezels. Hierdoor verhogen ze het verzadigingsgevoel, waardoor je minder snel honger krijgt. 
• Groenten zijn ook op lange termijn een prima investering voor de gezondheid. Talrijke studies hebben aangetoond dat groenten de strijd aangaan met verschillende chronische ziekten zoals overgewicht, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. 
• Er zijn zoveel lekkere groentesoorten. Het zou zonde zijn ze niet allemaal eens te proeven. Door het ruime assortiment is het bijna onmogelijk dat er geen enkele groente in de smaak valt.
• De groenteconsumptie van de ouders heeft een belangrijke invloed op de groenteconsumptie van de kinderen. Wie graag wil dat zijn kinderen volop van de gezondheidsvoordelen van groenten kunnen genieten, moet zelf het goede voorbeeld geven.
• Mensen die veel groenten en fruit eten, hebben over het algemeen ook een gezondere levensstijl; ze eten minder calorieën, zijn slanker, bewegen meer, roken minder en drinken minder alcohol. Kortom een boost voor de gezondheid.
• Meer groenten eten hoeft niet meer te kosten. Seizoensgroenten zijn vaak goedkoper dan groenten buiten het seizoen en beter van smaak.
• Geen tijd om verse groenten aan te kopen of om ze te bereiden? Koop dan een voorraad verwerkte groenten. Dit is groenten in blik, glas of diepvries. Ze zijn een prima alternatief voor verse groenten en zijn bovendien snel klaar.

Welke voordelen bieden verwerkte groenten?
Vers verwerkte groenten hebben dezelfde hoge voedingswaarde als vers bereide groenten. Daarnaast hebben ze nog een aantal gebruiksvoordelen. In onze huidige maatschappij, die wordt gekenmerkt door tijdsgebrek, kunnen deze groenten daarom bijdragen tot een verhoging van de groenteconsumptie.
• Vers verwerkte groenten staan in een handomdraai op tafel want ze zijn reeds schoongemaakt en deels bereid. Alleen opwarmen is meestal voldoende.
• Welk seizoen het ook is, vers verwerkte groenten zijn het hele jaar door verkrijgbaar. Of het nu gaat om sperziebonen, erwten, worteltjes, rode kool, spinazie of groentemixen.
• Geen tijd om naar de winkel te gaan? Zorg dan voor een voorraad vers verwerkte groenten. Wanneer de bewaarvoorschriften op de verpakking worden gevolgd zijn ze lang houdbaar zonder aan kwaliteit of voedingswaarde in te boeten.
• Verwerkte groenten zijn gemakkelijk te doseren. 200 g vers verwerkte groenten = 200 g geconsumeerde groenten.
De voedingswaarde van vers verwerkte groenten
Vers verwerkte groenten kunnen een positieve bijdrage leveren aan de verhoging van de groenteconsumptie. Maar dragen zij ook bij tot een hogere inname van essentiële voedingsstoffen? Absoluut. Recente onderzoeksresultaten weerleggen de misvatting dat vers verwerkte groenten nog maar weinig vitaminen, mineralen en andere bioactieve stoffen zouden bevatten. Dit is vooral te danken aan het snel en streng gecontroleerde verwerkingsproces. Tussen het oogsten en het diepvriezen of verpakken van groenten zit maximaal vijf uur. Zo blijven voedingsstoffen en smaak optimaal behouden.

Wil je meer informatie over de voedingswaarden van vers verwerkte groenten? Bekijk deze pagina voor de voedingswaarden van vers verwerkte groenten. 

Hieronder vind je een kort overzicht van de verwerkingsprocessen die vers verwerkte groenten ondergaan. De groenten worden eerst gesorteerd op maat, schoongemaakt en eventueel geschild. Daarna worden ze geblancheerd.

Blancheren
Blancheren is een essentiële stap in het verwerkingsproces en gebeurt door middel van stoom of door doorstroming in kokend water. Daarbij worden de groenten enkele minuten aan een hoge temperatuur blootgesteld. Hierdoor blijven de voedingsstoffen maximaal behouden. Daarnaast zorgt het blancheringsproces ervoor dat de enzymen die verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van geur- en smaakafwijkingen worden geïnactiveerd.

Diepvriezen
Na het blancheren worden de groenten gekoeld in koud water en vervolgens door een tunnel met een temperatuur van -40°C geleid. Daar blijven ze korte tijd in, tot de temperatuur in de kern van de groente is gedaald tot -18°C. Dit is ook de temperatuur waaronder ze worden opgeslagen tot het moment van de aankoop door de consument. Deze bewaartemperatuur wordt streng gecontroleerd, zowel bij de producent als tijdens het transport als in het warenhuis.

Een industrieel diepvriesproces is niet te vergelijken met het thuis invriezen van groenten. Dit komt omdat de temperatuurdaling thuis relatief lang duurt. Het duurt gemiddeld zo’n 24 uur voor een voedingsmiddel helemaal bevroren is. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor de voedingswaarde en de structuur van groenten. Door het langzame invriesproces worden - in plaats van kleine kristallen - grote ijskristallen gevormd die de groentecellen kunnen beschadigen.

Inblikken
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, bevatten blikgroenten geen conserveringsmiddelen, chemische additieven of kleurstoffen. De enige toegevoegde ingrediënten zijn zout, water en soms kruiden (of een kleine hoeveelheid suiker bijvoorbeeld bij doperwten). Na het blancheren gaan de groenten in blikken die luchtdicht worden afgesloten. De blikken worden vervolgens in een sterilisator geplaatst en gedurende een bepaalde tijd tot een bepaalde temperatuur verwarmd. De tijd en temperatuur zijn afhankelijk van de eigenschappen van elke groente zodat de voedingswaarde maximaal behouden blijft. Daarna worden de blikken gekoeld en van een etiket voorzien. Het etiket vermeldt onder andere het lotnummer en de houdbaarheidsdatum. Door het lotnummer is precies te achterhalen waar de groenten vandaan komen.

Het bewaren van vers verwerkte groenten
Het op de juiste manier bewaren van groenten uit blik, glas of diepvries is een kwestie van temperatuur. Blik- en glasgroenten moeten worden bewaard bij een temperatuur van maximaal 25°C en diepvriesgroenten bij -18°C. Onder deze omstandigheden garandeert de producent dat de voedingsstoffen en structuur bewaard blijven.

Groenten in blik en glas kunnen 3 jaar worden bewaard. Diepvriesgroenten zijn 18 tot 36 maanden houdbaar.

Voldoende groenten eten is belangrijk voor de gezondheid. Vers verwerkte groenten zijn een gemakkelijk om de groente-inname te verhogen. Vooral omdat ze een oplossing kunnen bieden voor wie te weinig tijd heeft om verse groenten te kopen of om ze te bereiden. In ieder geval zijn vers verwerkte groenten een volwaardig alternatief voor vers bereide groenten.